Truyện ngắn

Đọc “Bên phía nhà Swann” để thử một lần học “ngôn ngữ xa lạ”

Buổi tọa đàm về cuốn sách “Bên kìa nhà Swann” diễn ra tối 19/11 là cuộc nói chuyện đầy thú vị, bởi lẽ các diễn giả tham dự gồm dịch giả Đặng Thị Hạnh, Lê Hồng Sâm, Dương Tường và Đặng Anh Đào đều là những người ở tuổi bát thập cổ lai hy. Tuy lượng độc giả tham dự không đủ phủ kín các hàng ghế của Trung tâm Văn hóa Pháp L’Espace, các câu hỏi cho diễn giả không nhiều, nhưng chẳng mấy ai rời chỗ để về sớm. Vì đâu phải dễ để có dịp nghe các dịch giả nói chuyện đầy tâm huyết về Marcel Proust – một văn hào lớn của nước Pháp và thế giới.

Mặc dù các dịch giả đều là người có tiếng trong giới dịch sách, từng tham gia nhiều dự án dịch, nhưng ai nấy đều phải công nhận: Dịch Marcel Proust rất khó.  Điều này cũng là tương tự với các dịch giả ở các nước Mỹ, Nhật…

Nhưng chính vì Marcel Proust khó đọc, khó dịch nên người ta lại càng muốn tìm hiểu về ông hơn về sức hút thành công ông đã từng tạo ra trong thế kỉ 20.

Swann 2,3cm (GUI)

Điều thú vị là khi bản dịch tác phẩm của Marcel Proust lần đầu ra mắt tại Việt Nam cũng là dịp kỉ niệm 100 năm “Bên phía nhà Swann” được ra mắt tại Pháp

 “Bên phía nhà Swann” mà bốn dịch giả cùng Nhã Nam giới thiệu trong buổi tọa đàm ngày 19/11 nằm trong bộ “Đi tìm thời gian đã mất” gồm 7 cuốn: “Bên phía nhà Swann”, “Dưới bóng những cô gái đương hoa”, “Về phía nhà Guermantes”, “Sodome và Gomorrhe”, “Cô gái bị cầm tù”, “Albertine biến mất”, “Thời gian tìm lại được”.

Trong đó “Bên phía nhà Swann” là cuốn sách đầu tiên trong bộ sách trên. Năm 1912, Marcel Proust đã gửi bản thảo “Bên phía nhà Swann” tới nhiều nhà xuất bản có tiếng ở Pháp, song đều bị từ chối. Cuối cùng, ông quyết định bỏ tiền tự in tại nhà xuất bản Grasset.  Và chính quyết định này đã đem lại cho thế giới một bộ tiểu thuyết để đời.

Sau khi “Bên phía nhà Swann” được phát hành tại Pháp, André Gide – người sáng lập của nhà xuất bản Nouvelle Revue Française (nơi từng từ chối bản thảo của Proust) đã viết thư cho Proust nói rằng: “Từ chối cuốn sách là sai lầm nghiêm trọng nhất của Nouvelle Revue Française và (…) một ăn năn chua xót hối tiếc nhất của cuộc đời tôi”.

bennhaswann-3

Các dịch giả rất tâm huyết với cuốn sách đầu tiên của Proust

 Tác phẩm kế tiếp “Bên phía nhà Swann” là “Dưới bóng những cô gái đương hoa” đã dành được giải Goncourt, giúp Proust trở thành nhà văn nổi tiếng của nước Pháp.

Đọc “Đi tìm thời gian đã mất”, bạn sẽ thấy đây là một cuốn tiểu thuyết về thiên hướng, là câu chuyện mà Người kể chuyện nói về cuộc đời mình, về thiên hướng văn chương nảy sinh từ bé. Nhưng cuộc sống, những chuyện yêu đương đã làm lu mờ ước muốn này. Tuy vậy, cuộc đời với nhiều những khúc quanh đời cuối cùng lại đưa đẩy Người kể chuyện nhận ra thiên hướng văn học của mình vốn đã sớm được định hình. Mong muốn trở thành nhà văn trỗi dậy và anh ta muốn viết một cuốn sách về cuộc đời mình, thể hiện thực tại nội tâm và phần tinh túy thoát ra khỏi cái Tôi.

Sự nổi tiếng, vinh quang của Proust được thế giới công nhận (với giải thưởng Goncourt năm 1919, huân chương Bắc Đẩu 1920) nhưng từ xưa đến nay, ngay cả ở Pháp, lượng độc giả của Proust vốn không nhiều do dung lượng tác phẩm của ông đồ sộ. Trong mấy ngàn trang sách của ông còn đan xen vào rất nhiều luận bàn, quy chiếu về các truyền thuyết, hội họa, âm nhạc…

Và theo dịch giả Đặng Thị Hạnh thì sách của Proust thú vị ở chỗ nếu là một người lười đọc, bạn không nhất thiết phải đọc hết từ đầu đến cuối mới theo được cốt truyện, mà thỉnh thoảng lật vài trang, đọc một vài đoạn để ngẫm cũng có thể nắm được nội dung mình đang dõi theo.

bennhaswann-2

Các dịch giả tham gia tọa đàm: Đặng Anh Đào, Dương Tường, Đặng Thị Hạnh, Lê Hồng Sâm

 Nếu cứ nói hoài hai từ “khó đọc” lắm, thì hẳn bạn đọc nhà HHT – Trà Sữa sẽ nản mất, nhỉ? Nhưng nếu bạn là người thích văn học Pháp, rảnh rỗi thời gian và muốn ngấm nghĩ về khía cạnh khác nhau của cuộc sống, của nghệ thuật thì hãy thử đọc Proust một lần xem sao.

Chính Marcel Proust có câu “Những quyển sách hay được viết bằng ngôn ngữ xa lạ” và thường văn học hay là văn học thiểu sổ. Vậy thì sao bạn không thử một lần tiếp xúc với “ngôn ngữ xa lạ” để tiếp cận những tinh hoa tri thức.

Có thể việc hấp thụ ngay một lúc dễ khiến bạn nản hoặc cảm thấy quá tải, những khi như vậy, hãy gập sách lại và nhìn ra cuộc sống bên ngoài. Bởi sẽ có lúc, bạn sẽ lại mong soi chiếu thực tại, soi chiếu bản thân và những cảm xúc của mình qua lăng kính của những trang sách….

 bennhaswann-1

bennhaswann-5

Các diễn giả kí tặng cho bạn đọc

Thùy Dương

Ảnh: Trần Gia

 

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Most Popular

To Top