Truyện ngắn

Con cá để đời

Hồi cậu bé đó 11 tuổi, cậu thường được bố cho đi câu cá ở căn nhà nhỏ của gia đình, nằm trên một hòn đảo ở giữa cái hồ rộng mênh mông tại New Hampshire. Một ngày trước khi bắt đầu mùa câu cá vược, hai bố con cậu lại đi câu vào buổi tối. Họ dùng giun làm mồi và câu được vài con cá rô. Thế rồi cậu bé thả mồi một lần nữa. Lần này, khi sợi dây câu căng ra, cậu bé biết rằng có con cá gì đó rất to đã cắn câu. Bố cậu bé quan sát bằng ánh mắt tự hào khi cậu con trai khéo léo kéo con cá lên. Đó là con cá lớn nhất mà cậu bé từng nhìn thấy, nhưng là một con cá vược!

Hai bố con cùng nhìn con cá đẹp đẽ đó, đang quẫy qua quẫy lại dưới ánh trăng. Người bố bật đèn pin lên xem đồng hồ đeo tay. Lúc đó là 10h tối – còn hai tiếng nữa thì mới chính thức bắt đầu mùa câu cá vược. Ông nhìn con cá, rồi nhìn cậu con trai.

– Con phải thả nó lại hồ thôi, con trai ạ – Người bố nói.

– Nào, bố! – Cậu bé mếu máo kêu lên.

– Con sẽ câu được con khác – Bố cậu bé vẫn dứt khoát.

– Nhưng không thể to bằng con này đâu! – Lần này thì cậu bé khóc òa.

“Bởi vì, giống như bố anh đã dạy, sự chính trực là những vấn đề đơn giản của đúng và sai. Chỉ có điều, thực hiện sự chính trực đó mới là khó”

Cậu bé nhìn quanh hồ. Không có ai đang câu cá quanh đây cả. Cậu lại ngước lên nhìn bố. Dù không ai nhìn thấy họ, và cũng không ai có thể biết được rằng cậu đã câu con cá này lên vào giờ nào, nhưng qua ánh mắt và giọng nói rõ ràng của bố, cậu bé biết rằng quyết định của bố là không thể thương lượng. Cậu bé chậm chạp gỡ lưỡi câu ra khỏi con cá và thả nó xuống nước. Con cá to tướng quẫy mạnh người và biến mất. Cậu bé cho rằng mình sẽ không bao giờ nhìn thấy một con cá tuyệt vời như thế nữa.

Đó là 34 năm về trước. Bây giờ, cậu bé đó đã là một kiến trúc sư thành công ở thành phố New York. Căn nhà gỗ nhỏ của gia đình anh vẫn ở đó, trên hòn đảo nhỏ giữa hồ. Thỉnh thoảng, anh vẫn dẫn hai đứa con đi câu cá ở cùng vị trí mà ngày trước bố con anh vẫn ngồi câu. Và anh đã đúng. Anh không bao giờ câu được một con cá lớn và đẹp như con cá mà anh đã phải thả trở lại hồ hồi anh 11 tuổi. Nhưng anh có nhìn thấy cùng con cá đó – từ lần này sang lần khác – mỗi lần anh phải đối mặt với một câu hỏi về đạo đức, về tính chính trực. Bởi vì, giống như bố anh đã dạy, sự chính trực là những vấn đề đơn giản của đúng và sai. Chỉ có điều, thực hiện sự chính trực đó mới là khó.

“Không phải về việc chúng ta có cơ hội gian dối và đã nắm lấy cơ hội đó, mà về việc chúng ta đã làm điều đúng ngay cả khi có thể làm sai, để rồi chúng ta vượt qua chính bản thân mình và mãi mãi trở nên mạnh mẽ hơn”

Chúng ta có vẫn làm điều đúng ngay cả khi không có ai nhìn mình? Chúng ta có từ chối quay cóp chỉ để được điểm cao? Hoặc từ chối lấy một thứ không phải của mình dù sẽ không có ai biết được? Chúng ta sẽ từ chối, nếu chúng ta được dạy thả con cá trở lại hồ vào hồi chúng ta còn nhỏ. Bởi vì bằng cách đó, chúng ta sẽ học được sự chính trực. Bởi vì cái quyết định làm điều đúng sẽ luôn mới nguyên trong ký ức của chúng ta. Đó là câu chuyện mà sau này chúng ta sẽ tự hào kể với con cháu mình. Không phải về việc chúng ta có cơ hội gian dối và đã nắm lấy cơ hội đó, mà về việc chúng ta đã làm điều đúng ngay cả khi có thể làm sai, để rồi chúng ta vượt qua chính bản thân mình và mãi mãi trở nên mạnh mẽ hơn.

Thục Hân (dịch)

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Most Popular

To Top